Historia

Parafia Stara Rawa p.w. 艢wi臋tych Szymona i Judy Tadeusza nale偶y do dekanatu Skierniewice – Naj艣wi臋tszego Serca Pana Jezusa w diecezji 艂owickiej.

Pierwotnie osada zwana Raw膮 z grodem ksi膮偶臋cym nad rzek膮 Rawk膮, datowana na XII-XIV. Po艂o偶ona opodal wie艣 nale偶a艂a w roku 1138 do senioratu ksi膮偶膮t mazowieckich, w 1462 w艂膮czona zosta艂a do d贸br kr贸lewskich starostwa rawskiego z prawem w贸jtostwa nadanym przez Zygmunta I (11 VII 1534) i jego nast臋pc贸w.

Ko艣ci贸艂 p w. 艢wi臋tego Judy Tadeusza istnia艂 wed艂ug tradycji w XII w., 藕r贸d艂owo nie wcze艣niej ni偶 w ko艅cu XIII w. W 1502 r. plebanem by艂 Maciej z Piotrkowa, a jego nast臋pc膮 z prezentacji kr贸lewskiej Jan z Grotkowa herbu Ogo艅czyk, kanonik 艂owicki. W jego obecno艣ci abp J. 艁aski dokona艂 w 1521 r. reformy administracji ko艣cielnej, doda艂 mu do obowi膮zk贸w duszpasterskich kapelana i ministra, zapewne w roli rektora szko艂y i organisty.

Obszar parafii liczy艂 61,4 km虏, obejmowa艂 wsie: Star膮 Raw臋, Strzybog臋, Kawenczyn, Trzciann臋 (w艂asno艣膰 rodziny Prandot贸w-Trzci艅skich herbu Rawa), Suliszew (w艂asno艣膰 rodziny Suliszewskich) oraz zaginione: Podole i Zalesie; p贸藕niej: Seweryn贸w, Zazdro艣膰, Budy Trzci艅skie i Nowy Dw贸r.

Zamieszkiwa艂o w nich ok. 720 wiernych. Parafia posiada艂a 4 艂any ziemi, prawo do poboru czynsz贸w z d贸br kmiecych i pracy. Pleban za艣 posiada艂 艂膮k臋, 艂an roli z sadzawk膮 i dziesi臋cin臋 mniejsz膮 w stosunku do sto艂u arcybiskupiego i 艣wi臋topietrza.

Dobrami wsi w艂odarzyli: Piotr Starowicz, kt贸ry w 1454 r. sprzeda艂 swoj膮 cz臋艣膰 Janowi Przeborowi z 呕ukowa. W pocz膮tku XVI w. obj膮艂 j膮 Miko艂aj z Walewic podkanclerzy sochaczewski, p贸藕niej bracia Kaweccy herbu Gozdawa z Kawenczyna.

Za ich w艂odarzenia spisano w 1564 r. lustracj臋, z kt贸rej wynika, 偶e wie艣 dysponowa艂a area艂em 32,5 w艂贸kami, na kt贸rych siedzia艂o 56 kmieci, 24 ogrodnik贸w i 5 karczmarzy. Na ziemi rodzi艂y si臋 pospolite ziarna i warzywa, w zagrodach dr贸b, bez wzmianki o bydle. Z posiad艂o艣ci tych p艂acili czynsz do dworu w Rawie, arcybiskupowi, plebanowi Zalewskiemu z prezenty kr贸lewskiej oraz 鈥瀢ikariom i rektorowi鈥 (czyli wikariuszom i organi艣cie lub nauczycielowi w jednej osobie). Zar贸wno ko艣ci贸艂 jak te偶 plebania utrzymane by艂y w dobrym stanie. Stan ten uleg艂 niekorzystnej zmianie w 1616 r., by膰 mo偶e z powodu w艂odarzenia dobrami przez w贸jta Hieronima Trzci艅skiego pisz膮cego si臋 Prandot膮 herbu Rawa, a nast臋pnie Jana Zb膮skiego.

Wie艣, w贸jtostwo i parafia prze偶ywa艂y nadal pe艂ni臋 rozkwitu, czego dowodem by艂 nap艂yw kilku student贸w ze Starej Rawy do Akademii Krak., m.in.: Stanis艂aw syn Jana (1474), Jan syn Szymona (1504) p贸藕niejszy dr medycyny, archidiakon 艂臋czycki, kan. sandomierski, Hieronim syn Stanis艂awa (1526). W 1505 do艂膮czy艂 do nich Feliks Prandota z Trzcianny. W latach 1529-33 wikariuszem katedry krakowskiej i notariuszem apostolskim by艂 Jan Wuj ze Starej Rawy.

7 VII 1530 r. dokonano w Krakowie podzia艂u maj膮tku Marcina ze Starej Rawy, krawca bpa Piotra Tomickiego, zamordowanego 20 III t.r. przez nieznanych zab贸jc贸w.

Upadek 艣wietno艣ci Starej Rawy zamkn膮艂 si臋 z najazdem Szwed贸w w po艂. XVII w. W kwietniu 1656 r. przez wie艣 przeszed艂 z wojskiem kr贸l szwedzki Karol Gustaw X czyni膮c spustoszenie, m.in. w ko艣ciele. W 1660 r. wie艣 zamieszkiwa艂o tylko 6 zagrodnik贸w.

Zmieniali si臋 te偶 w贸jtowie i dzier偶awcy, po Hieronimie Trzci艅skim dzier偶aw臋 podj膮艂 Stanis艂aw Wo艂ucki – kasztelan halicki i jego 偶ona Katarzyna Potocka, ciotka prymasa Teodora Potockiego, fundatora obecnego ko艣cio艂a.

Jego budow臋 zainicjowa艂 sufragan gnie藕nie艅ski bp Krzysztof D臋bi艅ski w 1731 r., kt贸ry przy wsparciu finansowym na doko艅czenie budowy przez prymasa Potockiego dokona艂 jego konsekracji w 1751 r.

Ko艣ci贸艂 modrzewiowy, bezwie偶owy z sygnaturk膮 dodan膮 w 1918 r.; jednonawowy. Posiada 3 o艂tarze, w g艂贸wnym znajduje si臋 obraz Matki Bo偶ej 鈥濸ani Starorawskiej鈥 datowany na rok 1616, ozdobiony srebrnymi sukienkami i poz艂acan膮 koron膮 na艂o偶on膮 za aprobat膮 abpa A. Ostrowskiego. Na zasuwie obraz 艢wietego Judy Tadeusza, malowa艂 Miko艂aj Czaje艅ski, w. XVIII.

Antepedium z trzech sztuk wzorzystego kurdybanu, wyr贸b gda艅ski z pierwszej po艂owy XVII w. W o艂tarzach bocznych znajduj膮 si臋 obrazy 艢wietych Anny i Barbary oraz Walentego i Antoniego, a malowa艂 je Leon Biedro艅ski w 1889 r. W 艂uku t臋czowym na belce stoi krzy偶 z pasj膮 Chrystusa z XVI w. W ko艣ciele znajduj膮 si臋 tak偶e dwa konfesjona艂y z dawnego ko艣cio艂a z sygnatur膮 roczn膮 1540, metalowa chrzcielnica z. XIX w. Na ch贸rze muzycznym wspartym na dw贸ch filarach na jednym data 1731, zbudowane zosta艂y organy przez J. Szyma艅skiego z synem Na 艣cianach zawieszone s膮 stacje M臋ki Pa艅skiej, namalowane przez Kazimierza Wilczy艅skiego w 1883. W zakrystii przechowywany jest ornat z pasa kontuszowego – w. XVIII.

Na cmentarzu przyko艣cielnym s膮 dwa grobowe pomniki: metalowy z uci臋t膮 kolumn膮 dedykowany dziedziczce Suliszewa Felicji z Wyroziemskich Lema艅skiej (鈥 8 X 1850) oraz kamienny rodziny Prandot贸w Trzci艅skich z prze艂omu XIX/XX w.

Cmentarz grzebalny oddalony poza wsi膮, za艂o偶ony w drugiej po艂owie XVIII, posiada kaplic臋 p w. 艣w. Juliusza i dwa starsze pomniki: Walentego Stawskiego dzier偶awcy starorawskiego i nowodworskiego (鈥 25 IX 1830), dw贸ch proboszcz贸w: by艂ego pijara ks. Macieja Chrempi艅skiego (鈥 7 X 1904), ks. Jakuba Zaleskiego (鈥 16 XII 1931) oraz zas艂u偶onego dyrektora szko艂y w Starej Rawie Jana Ostaszewicza (鈥 26 IV 1955).

Parafia utraci艂a dawne ziemskie posiad艂o艣ci z chwil膮 w艂膮czenia jej do pa艅stwa pruskiego w 1793. Ziemie kr贸lewskie i w贸jtowskie przesz艂y na skarb pa艅stwa. Dobra Nowego Dworu otrzyma艂 Wilhelm Chlebowski, a w 1808 w Starej Rawie i Nowym Dworze Ksawery 艁aszczy艅ski herbu Wierzbno, kt贸remu rz膮d carski dobra odebra艂 i sprzeda艂 Kazimierzowi Rudnickiemu. Ten odst膮pi艂 je Jakubowi Grabowskiemu herbu Jastrz臋biec. 呕aden z nich nie zaznaczy艂 si臋 w dziejach wsi i parafii godnymi uwagi inwestycjami, tote偶 wielokrotne remonty ko艣cio艂a, zw艂aszcza po I wojnie 艣wiatowej, wykonywano kosztem parafian.

Za ocalenie Starej Rawy w czasie II wojny 艣wiatowej, parafianie odbyli w 1946 r. piesz膮 pielgrzymk臋 na Jasn膮 G贸r臋.

Od 1981r. w Starej Rawy zatrzymuje si臋 na nocleg Warszawska Akademicka Pielgrzymka, kt贸rej przewodniczy艂 by艂 ks. Zygmunt Malacki (鈥7 VIII 2010). Na wniosek parafian kard. J. Glemp po艣wi臋ci艂 jemu w dniu 8 VIII 2011 tablic臋 pami膮tkow膮.

We wsi nie by艂o zapewne 偶adnego budynku urz臋du w贸jtowskiego, by艂a natomiast szko艂a parafialna. Dzieci uczy艂y si臋 w domu organisty. W wyniku pierwszych rz膮dowych rozporz膮dze艅 o obowi膮zku szkolnym z 7 II 1919 r., podj臋to reorganizacj臋 szk贸艂, m.in. w Starej Rawie, Trzciannie i Suliszewie. W 1926 r. liczba dzieci szkolnych w Startej Rawie wynosi艂a blisko 200 os贸b, w贸wczas te偶 zbudowano nowoczesn膮 4-salow膮 szko艂臋, kt贸ra w latach 1934/35 otrzyma艂a III stopie艅, r贸wny powiatowej w Skierniewicach, obejmowa艂a nauk膮 322 uczni贸w i zatrudnia艂a 4 nauczycieli. W latach okupacji niemieckiej Jan Ostaszewski prowadzi艂 w niej opr贸cz nauczania podstawowego tak偶e dwa kierunki tajnego gimnazjum w zakresie og贸lnokszta艂c膮cym i pedagogicznym.

W 70-90 XX wieku w wyniku ni偶u demograficznego i z racji ideologicznych, czyli re偶imu komunistycznego, przeniesiono nauk臋 do Nowego Dworu, a budynek sprywatyzowano. Obecnie w. Starej Rawie mieszka ok. 300 mieszka艅c贸w, a w parafii 2025 wiernych. W 1952 r. kard. Stefan Wyszy艅ski wy艂膮czy艂 z parafii Starej Rawy 2 wsie na rzecz nowej parafii Naj艣wi臋tszej Maryi Panny w Skierniewicach, podobnie te偶 kolejne 3 wsie do nowo erygowanej parafii w Kamionie (19 X 1952).

AUTOR: Janusz Zbudniewek osppe Zakon 艢wi臋tego Paw艂a Pierwszego Pustelnika, potocznie paulini (艂ac. Ordo Sancti Pauli Primi Eremitae)

Skip to content